Bezinning & Inspiratie – 2026 2027 – Filosofie Vattimo

Een kerkelijk filosofische leeskring

Een leeskring over de relatie tussen evangelie en moderniteit.

Het evangelie gaat over een persoonlijke schepper-God. Het heeft een wereldbeeld waarin dus een Schepper is die buiten de wereld staat, maar er diep mee verbonden is. In die wereld, een schepping, leeft de mens als een wezen dat betrokken is op de Schepper. In filosofische termen is de mens een ex-centrisch wezen, een wezen dat zijn centrum niet in zichzelf heeft. Augustinus zegt in zijn beroemde Confessiones het prachtig: “Onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U.”
Bovendien, als een tweede veronderstelling van het evangelie, is er zoiets als de zonde als oorzaak van vervreemding tussen de mens en de Schepper en tussen de mens en diens levensdoel.
Christus’ komst in de wereldgeschiedenis is bedoeld om deze vervreemding op te heffen en de mens te verlossen van de zonde. De Heilige Geest, als derde persoon van de Drie-enige Schepper, is nodig om de mens zich te laten bekeren en daardoor gered te kunnen worden.

Het moderne denken sinds de Late Middeleeuwen en vooral sinds de Verlichting van de 18e eeuw zet een radicaal andere weg in. Immanuel Kant geeft tegen het einde van de 18e eeuw als zijn beroemde definitie van de de Verlichting: “Verlichting is de bevrijding van de onmondigheid die de mens zelf veroorzaakt heeft“.
Dit is een duidelijk voorbeeld van het verschil tussen evangelie en moderniteit: de moderne mens is niet onmondig, maar mondig. Hij is autonoom, dus niet ex-centrisch, en leeft in het licht van zijn eigen verstand.
De moderne mens heeft geen verlosser nodig en onze enige zondigheid, als we al zondig zijn, is in feite dat we nog niet mondig genoeg zijn. Deze onmondigheid is ons aangepraat door de kerk zelf, of door overheden en machten die voordeel hebben bij onze onmondigheid.

Het voorstel is om een leeskring op te richten over boeken die de verhouding tussen deze twee zo verschillende werelden proberen te begrijpen.
Om te beginnen het boek van de Italiaan Gianni Vattimo, “Ik geloof dat ik geloof”, voor het eerst gepubliceerd onder te titel Credere di credere in 1996. Gianni Vattimo, die in 2023 overleden is, was een Italiaanse existentialistische filosoof, jaren lid van het Europese parlement en actief voorvechter van homo-emancipatie. Hij is geïnspireerd door Martin Heidegger en Friedrich Nietzsche en tegelijk door het Christelijk geloof. In de inleiding van zijn boek Ik geloof dat ik geloof, spreekt hij over een hernieuwde belangstelling voor geloof en religie die hij niet alleen bij zichzelf, maar ook in de wereld om hem heen voelt.

Het is de bedoeling dat we de leeskring beginnen met een inleiding in het modernisme en postmodernisme, en dat we na deze inleiding gezamenlijk het boekje van nog geen 100 pagina’s gaan lezen in een serie van 10 avonden, eens per maand. Elke derde dinsdagavond in de maand van sept t/m juni (te beginnen op di 15 sept.) om 19.30u. in de Oosterkerk in de Bagijnenhof.

De gespreksleiding is in handen van Wimke van’t Spijker en Wilhelm Weitkamp.

Kosten: aanschaf boekje: Gianni Vattimo, “Ik geloof dat ik geloof”, het liefst bij een lokale boekhandel, € 14,90.

Informatie en opgave: weitkamp@xs4all.nl.
Max 15 personen.